Ballı Süt: Kardeşlik, Zaman ve Bağlar
Hatıralara ve bağlarımıza ortak payda bulmak gerekse neler bulurduk? Geçicilik, değişkenlik, yıllandıkça güzelleşmesi, zayıflaması, güçlenmesi… İki kız kardeşi on yıllık üç ayrı periyotta izlediğimiz Ballı Süt, ortak paydalara ve ayrılıklara odaklanan bir kardeşlik hikâyesi.
Anıl Can Beydilli’nin yazıp yönettiği ve iki kız kardeşe Tülin Özen ile Nilperi Şahinkaya’nın hayat verdiği oyun, Kadar & Cogito prodüksiyonu. İki kişilik bir oyun olması ve diyaloglar üzerinden ilerleyen yapısı gereği derdini hızlıca aktarıp bir çırpıda bitiveriyor; kısa süresine de nereden baksanız otuz yıllık birikim sığdırıyor. Bu açıdan Ballı Süt’ün, zaman ve mekân konusunda akışkan bir tasarıma sahip olduğunu söyleyebiliriz.
Ballı Süt: Kardeşlik, Zaman ve Bağlar
Oyuncuların Kimyasına Bayıldım
Oyunlarda özellikle diyalog temelli yapımların bir avantajı da iyi oyuncu kimyasının metnin çok ötesinde bir seyir zevki sunmasıdır, bana kalırsa. Kötü bir metin bile iyi kimyaya sahip iki oyuncuyla çok rahat taşınabilir diye düşünüyorum. Bu oyun için de kötü bir metne sahip olmadığı fakat basit bir çatısı olduğu söylenebilir. Tutmayan bir kimyada bu basit çatı oyuncuların eline ayağına dolanabilirmiş. Özen ile Şahinkaya arasındaki dinamik öyle güzel geçiyor ki seyirci olarak karakterlere sarılmak istiyorsunuz.
Derya’nın genç yaşta üzerine yerleşen olgunluk rolü ile hayatını neredeyse sıfır hatayla yaşamaya çalışan biri olması; kardeşi Asiye’nin ise büyüdüğü dönemin grunge ruhuna uygun, aykırı ve kopuk kimliğinin yıllar içindeki değişimlerine ve hatta birbirlerine dönüşümlerine şahit oluyoruz.
Bunu da 2000’ler, 2010’lar ve 2020’lerde iki kardeşin bir araya geldiği kritik fakat kısa anlarda gördüğümüzü düşünürsek, oyuncuların bu anlarda bize hayatlarındaki değişimleri, karakter dönüşümlerini, aralarındaki bağı, geçmişlerini ve hayallerini aktarabilmesi nereden baksanız başarıdır.
Ballı Süt: Kardeşlik, Zaman ve Bağlar
Nostaljinin Ekmeği ve Değişimlerimiz
Yapımlarda 2000’lerin uzak bir dönem gibi anlatılması bana çok garip geliyor. Daha dünmüş gibi hissettiren 2005 yılının üzerinden tam 21 yıl geçmiş. Oyuna daha başlamadan ekranda 90’ların sonundan 2000’lerin ortasına kadar olan bir barkovizyon izliyoruz. Ekranda Matrix, Hugo, Irak Savaşı, haber kolajları ve çizgi filmler geçip gidiyor.
Bu nostalji trenini biraz da o dönemi yaşamamış insanlar düşünülerek üç farklı ekranda paylaşmışlar ki daha kısa sürede daha fazla aktarım yapılabilsin. Ayrıca tasarım olarak üç tuvalin üzerine yapılan yansıtma fikri benim çok hoşuma gitti. Sahnede dekor olarak da bir evin salonunun bir köşesini görüyoruz ve bu da barkovizyonla beraber değişiyor.
Görüntüler 2010’larda Aşk-ı Memnu, 118 reklamları ve Gezi Parkı görüntülerine dönüşürken dekor da yerini deniz kenarında bir banka bırakıyor. Bir sahne sonrasında ise 2020’ye gelirken Ice Bucket Challenge, Harlem Shake gibi akımlardan, Covid gibi küresel olaylara uzanan görüntüler eşliğinde dekor bir evin terasına dönüşüyor.
Bu sahnelerin her birinde ufak detaylar eklenmiş olsa da dönemi dekorlarla anlıyor muyuz? Hayır. Fakat metnin içinde bazen bir şaka olarak, bazen de bir araç olarak dönemin ruhu yer alıyor. Oyun için bu anlamda Zeitgeist ile insanın dönüşümünü anlatıyor demek mümkün.
Ballı Süt: Kardeşlik, Zaman ve Bağlar
Zeitgeist ve Metamorphosis
Derya ve Asiye birbirinden akla kara gibi ayrı iki kardeş. Genelde de denk gelmişsinizdir; iki kardeş arasında hep bir fark olur. Biri daha düzenli, biri daha serkeş olabilir, ya da biri daha rasyonelse, biri daha duygusal olur. Kimini birbirinden ayıramazken, bazen kiminin ortak paydaları bile ayrı olur.
Belki hayat içinde aldığımız rollerden, belki dönemin gidişatından, çevremizden, ülkemizden ya da düşüncelerimizden kaynaklı geliştirdiğimiz kişilik özellikleri iki kardeş için çoğu zaman aynı yönde seyretmese de dönüşüm de bir o kadar kaçınılmaz değil midir?
Derya’nın söylediği “Para kazanmalıyız, yoksa bu hayat bizi yutar.” endişesi başına buyruk, kopuk uçurtma Asiye için bir büyüme çağrısına; Asiye’nin dünyayı değiştirme isyanı ise olduğu yere bağlı, rasyonel Derya için bir hayatı ıskalama uyanışına dönüşebilir.
Ya da bazen bazı dönüşümlerin sancısı, bazen dönemin getirdiği alışkanlıklar, bazen yeni arzular ve uyanışlar bir kopuşa ya da uzaklaşmaya da sebep olabilir. Yaşamanın biraz da gereği bu sanırım. Hepimiz bir asırdan daha az bir sürede birçok şeyi ilk kez deneyerek yaşıyoruz. Yaşarken de birçok şeyi bildiğimizi ya da öngörebildiğimizi düşünsek de hayat bize öyle olmadığını gösterebiliyor. Büyürken birlikte hayaller kurduğumuz insanlarla da en yakınlarımızla da kozalarımız birbirine çarpabiliyor.
Zamanın ruhunun da bu anlamda çok dönüştürücü bir etkisi var. Geçtiğimiz her yıl bir öncekinden daha gergin, daha bireysel, daha radikal, daha hızlı bir dünyaya dönüşürken yirmi yıl önceki biz olarak bugün var olabilir miydik? Asiye’nin dediği gibi: “Bir şeylerin tanımını daha net biliyoruz bu dönemde, o yıllarda love bombing’i üç öğün yiyorduk.”
Ballı Süt: Kardeşlik, Zaman ve Bağlar
Son Düşünceler ve Kapanış
Genel itibarıyla oyunun yapısını ve oyuncuların dinamiklerini çok beğendim. Fakat metnin bizi nostaljik bir yolculukta gezdirirken çok fazla ivmelendiğini ve vurucu etkisini kaybettiğini; oyunun sonuna geldiğimizde ise bizi finale eksik taşıdığını düşünüyorum. Bir taraftan da bu durumun gerçek hayattaki benzerlikleri aklıma geliyor. Belki de metnin gözleminin gerçeğe yakın olması zoruma gitmiştir kim bilir. Fakat iki şekilde de oyuncuların aralarındaki iletişimi izlemek, dönüşümlerini takip etmek o kadar keyifli ki bu düşünceleri göz ardı edebiliriz.
Ballı Süt, Tülin Özen ve Nilperi Şahinkaya’nın güçlü oyunculuklarıyla sezon boyunca izlenmeye değer. Beydilli’nin kurduğu “kısa romanvari” oyun yapısı başarılı ve bence oyun bittikten sonra bizde kalan hissi güzel. Bir Kadının Kavgaları ve Dönüşümleri, Linçler ve Dudaklar oyunlarını sevenler bu oyunu da sevecektir. Bence şans verebilirsiniz.
Sonraki yazılarda görüşmek üzere.
