Aydınlıkevler: Yaşamın Kendisi
Yapımını BKM’nin üstlendiği, Yılmaz Erdoğan’ın nostaljik, samimi ve özlem duygularından yola çıkarak kaleme aldığı Aydınlıkevler, eskiye hasret kalan ve onu yeniden yaşamak isteyenler için şahane bir tiyatro oyunu niteliğinde.
Oyunun adını yaşanılan mekândan alan Aydınlıkevler, 1975 yılı Ankara’sında yoksulluğun zirve yaptığı bir dönemde geçiyor. Neredeyse tahtadan yapılmış, birkaç göz odalı evlerinde ısınma sorunlarıyla mücadele etmeye çalışan bir babaanne ve onun çalışkan torunu Ayhan arasında kurulan bağın sahiciliğine şahit oluyoruz. Erdoğan’ın kalemi, ilkleri hatırlatmayı ve onları değerli kılmayı vurguluyor. Türkiye, Eurovision Şarkı Yarışması’na ilk olarak 1975 yılında Semiha Yankı’nın seslendirdiği “Seninle Bir Dakika” şarkısıyla katılmıştı. Oyunun ilk sahnesi bu güzel parçanın televizyondan yayınlanmasıyla başlıyor.
Hikâye kendi içinde katmanlı bir örüntüye sahip. Her karakterin derinliği ince ince işlenmiş; kişilikleri perde arkasında kalmadan gün yüzüne çıkarılarak onların hayatına empatiyle yaklaşmamıza yardımcı olmuş. Yoksul bir mahallede yaşayan babaanne, torun, ressam, muhtar, torunun arkadaşı, mahallede yaşayan iki güzel kadın ve tamirci rolleri Serdar Biliş tarafından ustalıkla rejilendirilmiş. Biliş, Erdoğan’ın kalemini hayal dünyasından sahneye aktarırken yaratıcılığıyla seyirciden tam puan alıyor.
Türkiye’de komedi türünde akla gelen nadide isimlerden biri olan Demet Akbağ, Aydınlıkevler tiyatro oyunundaki Zühre Hanım rolüyle eşsiz bir performans sergiliyor. Akbağ, iki saatlik dur durak bilmeyen bir performans ortaya koyuyor. Karakterin yaşı gereği yaşadığı sıkıntılar, her sahnede bir nefes aralığında bir diğer olaya bağlanıyor ve sahneler iç içe geçerek derinlik kazanıyor.
Zühre Hanım, ilaç bağımlısı ve torununu her şeyden çok seven, ona gözü gibi bakan bir babaanne. İş böyle olunca başa gelen tüm sorunlara ya resmî ya da gayriresmî yollardan çözümler bulmaya yelteniyor. Oyun içinde oyun yazma konusunda da başarılı olan Zühre Hanım ile torunu Ayhan ve arkadaşı arasında iyi bir dinamik kurulmuş. Yönetmenliği de adeta Zühre Hanım üstlenmiş. Başlarına gelen olaylara nasıl tepki vereceklerini çözümlemeye çalışan bu üçlü, doğal bir komedi yakalama konusunda seyirciden tam puan alıyor.
Salih Bademci, ressam Süreyya rolüyle yalnız yaşayan ama bir o kadar da yanında sevdiği kadının hayaliyle gecesini gündüz eden salaş bir karaktere hayat veriyor. Bademci, kendi hikâyesinin başkahramanı olmayı ister ve bu başkahraman oyun boyunca aşkının peşinden gitmeyi tercih eder. Oyunun dinamiğinde önemli bir yere sahip olan Süreyya, aşk perisini elde etmenin onda ortaya çıkardığı duyguları rejinin gücüyle başarıyla yansıtıyor.
Burak Dakak, Ayhan rolüyle bizi karşılıyor. Akbağ ile aralarındaki uyum gözle görülebilecek kadar etkileyici. Dakak, oyunun akışı içinde süzülen sakin ve çalışkan bir karakteri canlandırıyor. Sahne üzerindeki saf ve yalın duruşu akıllarda kalacağa benziyor.
Nebi Tolga Yılmaz, oyundaki komedi karakterlerinden, Demet Akbağ’dan sonra ikinci sırada yerini alıyor. Yılmaz’ın fiziksel kondisyonunun ona büyük bir alan tanıdığı gerçeğiyle yüzleştiği bu rol, seyirciyle sempatik bir bağ kurmasını sağlıyor. Neredeyse her sahnesi farklı skeçlerin birleşiminden oluşan ve Yılmaz’ın karakteriyle bütünleştiği anlarla dolu. Metne serpiştirilen komedi unsurları doğru oyunculuklarla birleşince her aksiyon seyirciyi harekete geçiriyor.
Aydınlıkevler, her ne kadar nostaljiyle sarmalanmış olsa da yapımında dikkat çekecek birçok yenilik barındırıyor. Oyunun teknik kısmına değinecek olursak, oldukça keyifli bir atmosfer yakalanmış. Sahnenin orta kısmına yerleştirilen dekor, iki evin içini ve Amerikalıların ördüğü duvarı temsil ediyor. Pratik ve çözümcü yaklaşım sayesinde oyuncuların oyun alanları kolaylaşmış, sahne değişimleri sırasında zaman kaybetmeden yerlerine geçmeleri sağlanmış. Oyun boyunca canlı müzik eşlik etmesi de hoş bir detay olarak öne çıkıyor. Günümüzde birçok oyunda karşılaştığımız dijital çizimler, Aydınlıkevlerde de yerini almış. Karakterlerin hikâye içindeki görselleri dijital çizimlerle ekrana yansıtılmış; bu çizimler hikâyeyi destekleyip tamamlayıcı bir rol üstlenmiş. Sahne planlaması, doğru fikirlerle işlevsel hâle getirilerek oyun içindeki aksiyona katkı sağlamış.
Hikâyeyi doruk noktasına ulaştırmaya başlayan cam kırıkları, Zühre Hanım’a büyük bir baş belası olmaya başlayınca asıl dinamikler birer birer ortaya çıkıyor. Olay örgüsü, bir önceki sahnenin dinamiğini düşürmeden sonraki sahneye bağlanırken, yeni sahnenin merakı ve heyecanı da korunuyor. Zühre Hanım’ın evindeki camlar kırılmaya başlayınca artık hiçbir davranışta kural aranmaz hâle geliyor. Şehri iki yakaya bölen Amerikalıların golf tutkusu, yoksul insanların tek varlığı ve dayanağı olan yuvalarına zehir olurken; bu duruma son vermeye karar veren Zühre karakteri büyük bir direniş sergiliyor. Bu olayın tetikleyici unsuru, elbette ki canından çok sevdiği torununun başına gelen olaylar zinciri oluyor. O duvarın artık ayakta kalması için hiçbir sebep kalmıyor.
İnsan, kendi canının kıymetini belki anlayamaz hâle gelebiliyor. Fakat canının bir parçası gibi sevdiği biri için gözünü bile kırpmadan, sonuçlarını düşünmeden harekete geçebiliyor. Aydınlıkevler, Zühre Hanım’ın Amerika’ya karşı verdiği bu savaşa tanık olmamız için yazılmış etkileyici bir oyun. Kimi bunu direniş, kimi başkaldırı olarak tanımlar; ne dersek diyelim ortada bir gerçek var: insanın insana duyduğu sevgiden başka bir şey değil. Hayatın içinde her şey var olmaya devam ederken, hiçbir şey unutulmuyor. “Ben” tarafından hatırlanmazsa “Sen” tarafından hatırlanıp yaşam kaldığı yerden sürüyor.
Yılmaz Erdoğan, farklı duygusal dinamikler üzerinde gezinerek aile, aşk ve arkadaşlık arasında geçen sıcak ve samimi bir davetin anılarına tanıklık ettiğimiz Aydınlıkevler ile yeni sezonda izleyiciyle buluşmaya devam edecek. Gerçek bağların şahidi olmak ya da onları hatırlamak istersen, gelecek sezonda yerini almayı unutma. Tiyatro iyileştirir.
