Allen: Büyümek ve Devam Etmek Gerek
Sinema tarihinin en sevilen bilim kurgu klişelerinden biri, sıradan bir çocuğun arka bahçesinde, dolabında veya gizli bir sahilde dünya dışı bir varlıkla karşılaşarak ilerleyen süreçte kurduğu saf dostluktur. Bu tip bir hikâye genellikle gözyaşları içinde bir veda ve çocuğun hayatın gerçekliği ile yüzleşmesiyle son bulur. Film, klasik hikâyedeki o vedanın sonrasını masaya yatırır. Bluey dizisinin yapımcısı Avustralyalı ünlü animasyon stüdyosu Ludo Studio’nun ilk canlı aksiyon uzun metrajlı filmi olan Allen, 12 Kasım tarihinde Netflix’te yayınlandı. Daley Pearson ve Jeffrey Walker’ın eş yönetmenliğinde çekilen yapım, “Peki ya geride kalan çocuk hiç büyüyemezse?” sorusunu irdeleyerek hem nostaljik hem de melankolik bir kapı aralar.
Filmin konusu ve afişini ilk gördüğümde aklıma Gül Durusel’in “Bir Uzaylı Masalı” kitabı geldi. Çocukken bana hayaller kurduran, küçük bir kızın gizlice sakladığı uzaylı arkadaşıyla olan dostluğunu ve yine filmde olduğu gibi uzaylının eve gitme vaktinin gelişi ile yaşanan ayrılık sürecini işleyen bir roman. Fakat kitapta farklı olarak kız çocuğu, uzaylı arkadaşıyla beraber dünyadan gitmişti. Ayrılıkla sonlanmamış, bir çocuk için gayet etkileyici bir hikâyeydi ve izleyici perspektifimde pek tabii bu küçük çocuğun bakışı da benimleydi.
Allen: Büyümek ve Devam Etmek Gerek
Hikâye ve Oyunculuk
Yetişkin Petey rolünde izlediğimiz T.J. Power ve ona eşlik eden Charlotte Nicdao ile Josh Helman, Petey’nin gerçek dünyayla olan zayıf bağlarını temsil eden yan karakterler olarak ortalama performanslar sergiler. Ancak filmin asıl yıldızı fiziksel kukla efektleri ve animatronik işçilikle hayat bulan Allen karakteridir. Dijital efektlerin (CGI) ruhsuzluğuna ve insanın izlerken düşebileceği tekinsiz vadiye teslim olmak yerine pratik kukla tekniklerine yaslanan yapım, Allen’ın gözlerindeki ifadeyi ve çocuksu hareketlerini izleyiciye fiziksel bir gerçeklik hâlinde başarılı bir şekilde hissettirir.
Film, bilim kurguyu tamamen duygusal bir metafor ve anlatı aracı olarak kullanır. Aile dostu uzaylı ile başlayan hikâye, yetişkin dramı ve mizahıyla harmanlanarak sunulur. Hikâye gereği seyirciye sunulan yas ve büyüme sancısı ardından yer verilen kaba komedi unsurları atmosferi yer yer hafifletir. Ayrıca Allen’ın dönüşü ile yaşanan şok ve nostalji dalgasından sonra “parazit” gerçeğiyle yaşanması gereken şok ve aksiyon, bana gerektiği kadar etkileyici şekilde geçmedi. Filmin sonunda duygusal bir mesaj ile verilen çözüm ise katarsis ve tempo açısından tatmin edici değildi. Bu tarz filmlerin klasik yapısı olarak verilen zaman atlamaları, havada kalan ve tamamlamak için eklenen bir son gibi hissettirdi.
Netflix, filmi her ne kadar “aile filmi” kategorisinde konumlandırsa da Allen aynı zamanda doğrudan Y Kuşağı’na (Millennials) ve 90’lar çocuklarına göz kırpan bir yapım. Görüntü yönetmeni Toby Oliver’ın anamorfik lensler ve 90’ların Kodak film dokusunu taklit eden görsel dili, dönemin oyuncakları ve kültürel referanslarıyla birleştiğinde yetişkin izleyiciyle derin bir bağ kurar. Giriş görüntülerinde nostaljiyi dekor ve kamera kalitesiyle fazlasıyla geçiren bir çekime sahip filmde, çocuklar sevimli ve saf bir uzaylının maceralarına gülerken ebeveyn ve yetişkin izleyiciler, ekranda kendi gençliklerinin ve kurdukları uçuk hayallerin yansımasını izleyebilirler.
Allen: Büyümek ve Devam Etmek Gerek
Verilmek İstenen Mesaj
Film sinematik ve senaryosal olarak yeterince tatmin edici olmasa dahi verilmek istenen birden fazla güçlü mesaj içerir. Biri, günümüzde en çok tercih edilen ve özellikle arada kalmış Y kuşağının tutunduğu kronik nostalji olgusunun gülümsettiği kadar zarar da verebileceği gerçeğidir. Film, çocukluk anılarına ve çocuk olmaya duyulan derin özlemin kimi zaman insanı hayatı yaşamaktan alıkoyabilmesini eleştirir. Geçmişte yaşanmış iyi bir an, gelecekte yaşanabilecek daha iyi bir anın ihtimalini engelleyebilir. Geçmişe tutunma travması, güvenli alanından çıkmak istememe yanılgısıdır; kötü bir şey yaşanmasın diye hiç yaşamamak, yaşanmış güzel şeylere sıkı sıkı sarılmaktır…
Bir diğer önemli ve açık mesaj ise büyümenin kaçınılmaz varoluşudur. Büyümek çocukluğumuzdaki o saf duyguları ve sevdiğimiz anıları tamamen silmek demek değil, geçmişle vedalaşmayı bilerek yeni anılar biriktirmeye başlamaktır. Allen, geri dönüşüyle onu yıllardır bekleyen Petey’e geçmişi vermez; o zamanki duyguları ve sahip olduğu hayatı sunmaz. Fakat bu dönüş Petey’nin geçmişle barışıp ona bugünün dünyasında yaşamaya başlama cesareti verir.
“Birini seversin ama gitmesine izin verirsin. Canın yansa da, istemesen de…” Sevginin en olgun hâli sahiplenmek değil, sevdiğin için onu özgür bırakmaktır. İlişkilerde fazlaca yaptığımız hatalardan biri olarak sevgiyi bir mülkiyet ilişkisine dönüştürmek, Allen ile Petey ilişkisinde örneklendirilir. Petey çocuk aklı ile en iyi arkadaşını kaybettiğinde bunu bir eksilme ve terk edilme olarak zihnine işler.
Yetişkin Petey ise yirmi yıl boyunca Allen’ı kendi varoluşunun amacı hâline getirerek onu kendi çocukluğu ile beraber dondurur. Ancak ikinci karşılaşmaları Petey’e bir ders verir: Gerçek sevgi, karşındakini kontrol etmek veya kendine saklamak değil, onun kendi varoluşuna, kendi evreninde yaşamayı sürdürmesine izin vermektir. Herkes bir şekilde kendi yoluna gider, bir başkasından ilişkiler için fedakârlıklar istemek sevgi değil, bencilliktir. Bu dersi anlayan Petey, bu olaydan sonra gerçekten bir yetişkin olur ve ruhsal olgunlaşmaya erişir. Aynı kapsamda bir diğer nokta, yası kabul etmek ve veda vakti geldiğinde bırakabilmektir. İkinci karşılaşma, ikili için bir yüzleşme ve vedalaşma fırsatıdır aslında. Parazitler yıllarca Petey’nin karnında değil ruhundadır ve o “Alien”ı midesinden değil, varlığının en derininden söküp atmak zorunda kalır.
“Kötü bir şey yapmak seni kötü biri yapmaz.” Film tam bu noktada devreye girerek mükemmeliyetçi ahlak anlayışını reddeder. Hata yapmak, korkudan yanlış bir karar vermek veya birini istemeden incitmek, kişiyi tamamen kötü biri hâline getirmez. Film bize Petey üzerinden, geçmişin hayaletlerine tutunurken yaptığımız bencilce davranışların bizi kötü birine dönüştürmediğini; Allen üzerinden ise istemeden verilen zararın her zaman düzeltilebileceğini anlatır. Allen, varlığıyla dünya için bir tehlike eşiğine gelmiştir fakat o doğası gereği olmaması gereken bir yerde, yolunu kaybetmiş bir canlıdır. Bu, filmdeki hem insanı hem de uzaylıyı aynı ortak paydada buluşturan evrensel bir bağışlama manifestosudur. İkisi de istemeden zarar vermiş, yanlış seçimler yapmış ama özlerindeki o saflığı kaybetmemişlerdir.
Allen: Büyümek ve Devam Etmek Gerek
Sonuç: Şimdiyi Kucaklama Cesareti
Allen; kusurlarıyla var olmaya çalışan, savrulmuş ruhlara ait bir hikâyedir. Basitleştirilmiş senaryosu, bilim kurgunun türsel formüllerinden farklı metaforik varlığıyla karşımıza çıkar. İzleyicisine çocukluk hayallerine veda etmenin acı tebessümünü hatırlatırken şimdiyi kucaklamanın o destekleyici cesaretini hediye eder. Petey ve Allen’ın hikâyesi, kalbe dokunan evrensel mesajlarıyla bize hayatın akıp gittiğini, en sevdiğimiz şeylerin bile değişebileceğini ama bu durumun hayatı durdurmadığını hatırlatır.
Uzaylı-insan dostluk hikâyelerini sevenler ve çocukken uçuk hayallere tutunmuş olanlar için ortalama denebilecek tatlı bir yapım olarak değerlendirilebilir.
