Unprotected: Murder in Galicia: İçindeki Şeytanı Açığa Çıkar
13 Kasım’da yayınlanacak kurgusal dizi “Galiçya’da Cinayet” öncesi, diziye ilham kaynağı olan gerçek bir vakayı yeniden canlandıran belgesel film Unprotected: Murder in Galicia 6 Kasım’da gösterime girdi. Film, 2015 yılında Galiçya’da evinde çekiçli saldırıya uğrayıp hayatta kalan Isabel Fuentes’in, hastane odasında otuz yedi gün sonra yeniden hedef alınarak öldürülmesini, suçun işlenme koşullarını ve süreçte yaşanan eksiklikleri öne çıkan bireylerin anlatıları eşliğinde işler.
Yapımcılığı True Crime Factory tarafından üstlenilen filmin yürütücü yapımcılığını Carles Porta ve Pablo Fernández Masó, yönetmenliğini ve senaristliğini ise Jorge Laplace üstlenir. Laplace, olay hakkında şunları söyler: “Isabel Fuentes’in hikâyesini öğrendiğimde beni en çok vuran şey sadece işlenen suç değildi; kendi kendime açıklayamadığım rahatsız edici bir soruydu: Tehlikede olduğu bilinmesine rağmen bir kadının hastane odasında öldürülmesi nasıl mümkün olabilmişti?” Bu nedenle de projesinde sadece sinsi bir cinayeti anlatmayı değil; sistemin ve yetkililerin, hedefte olma ihtimali bulunan bir kadını hastane gibi güvenli olması gereken bir alanda neden koruyamadığını sorgulamayı amaçlar. Belgesel, toplumda öfke uyandıran bu eksikliklere ve “güven çemberindeki” güvensizliklere vurgu yapar.
Unprotected: Murder in Galicia: İçindeki Şeytanı Açığa Çıkar
Hikâyeyi, yakınlarının röportajları ile ilişkilerin içine sokarak ardı ardına yaşanan iki olaya ulaştırır; soruşturma sürecinde ilgili her yetkiliye söz verilerek sistem içindeki tek bir suçlunun işaret edilmesinin önüne geçilir. Elbette ki bir bakış ve yakın duruş vardır fakat bu, açıkça ve kesin bir dille ifade edilmez. İşleyişte en sevdiklerimden biri, canlandırma içeren ve “gerçek hayat krokisi” olarak adlandırabileceğim sahneydi. Bir diğeri ise belgesel için ana nokta konumunda olan “Kadının ne çektiğini, neler yaşadığını sadece kendisi bilir.” diyaloğuydu. Isabel Fuentes öldürülen kadınlardan yalnızca biriydi; tam olarak “neden” olduğu dahi bilinmeden geçmişte kaldı ve birilerinin içindeki şeytan, son büyük günah işleme hakkını ondan yana kullandı.
Unprotected: Murder in Galicia: İçindeki Şeytanı Açığa Çıkar
Entroido Karnavalı: Son Büyük Günah İşleme Hakkı
Entroido Karnavalı, İspanya’nın kuzeybatısındaki özerk Galiçya bölgesine özgü, kökeni antik pagan ritüellerine dayanan geleneksel ve sıra dışı bir karnavaldır. Kelime anlamı olarak Hristiyanlıktaki Büyük Perhiz döneminin başlangıcını ifade etse de içerik olarak dinî normları yıkan, son derece hicivsel, gürültülü ve çılgın bir yapıdadır. Karnavalın kökleri, kışın bitişini ve baharın gelişini kutlayan antik tarım ve pagan ritüellerine dayanır. Ayrıca Roma İmparatorluğu dönemindeki Satürn Şenlikleri’nden de izler taşır. Karnaval, baskıya karşı bir direniş ve özgürlük sembolüdür. Öyle ki Francisco Franco’nun diktatörlük döneminde İspanya genelinde karnavallar yasaklanmış olmasına rağmen, Galiçya halkı gizlice veya köy geleneklerini “kültürel tiyatro” kılıfına sokarak da olsa Entroido’yu gerçekleştirmiştir.
Genel olarak karnaval, kilisenin dayattığı 40 günlük katı oruç, günahlardan arınma ve cinsellikten uzak durma döneminden hemen önceki “son büyük günah işleme hakkı” olarak görülür. Güç dengelerinin altüst edilmesiyle bağdaştırılır; maskenin altındaki halk, belli bir kimliğe ait olmadan istediği kişiyle alay eder. Anonimlikten aldığı güçle çılgınlaşan Galiçya halkı, toplumun günahlarından kolektif olarak arınacaklarına ve sonrasında temiz bir sayfa açacaklarına inanır.
Unprotected: Murder in Galicia: İçindeki Şeytanı Açığa Çıkar
Vicdan Azabı: Eduardo Novoa
2015 yılında Verín’de Suç Araştırma Timi’nin başındaki görevli olan Eduardo Novoa, hikâyenin kalbine saplanan keskin bir bıçaktır. Karakter, belgeselin duygu yükünü omuzlarında taşıyan figür olarak insani rolüyle karşımıza çıkar. Olayda çaba gösteren, sonuçlardan en çok etkilenen ve göz göre göre öldürülen bir kadın için vicdan azabı çektiğini açıkça ifade eden tek kişidir. Novoa’nın belgeseldeki duruşu, sıradan bir kolluk kuvvetinin ötesindedir; o, bile bile elinden kayıp giden bir canı izlemek zorunda kalmış trajik bir öznedir. Kelimelerini seçerken yaşadığı tereddüt, gözlerindeki öfke ve çaresizlik, insana sistemin asıl kırılgan noktasını gösterir. Kamera karşısında her an özünde aynı şeyi söyler: “Uyardım ama kimse dinlemedi ve herkesin gözü önünde biri öldü.”
Bu dramatik omurgayı ayakta tutan karakter olmasaydı belgesel, tipik bir true-crime (gerçek suç) hâlini alırdı. Ayrıca onun dışında kimsenin, bu ihmalkârlığın bir kadının canına mâl olduğunu bu derece vurgulamaması, trajedinin derinliğini yüzeyselleştirerek olayı basit bir talihsizlik hâline indirgeyebilirdi. Novoa, hem sistem içinde hem de halk arasında yer almış biri olarak süreçteki bürokrasi ve mağdur çatışmasında vicdani bir mantık görevi görür. Kadrajda yer alan güçlü bir dramatik taşıyıcı olarak yüz ifadesi, ses tonu, sözleri ve gözleriyle izleyiciyle samimi ve duygusal bir bağ kurmayı başarır.
İddialar: Miras, Sandık, Seri Katil Şüphesi veya Cinsiyete Dayalı Şiddet
Belgeselin sonunda belirtilen “cinsiyete dayalı şiddet” olgusuyla sebebin bu olduğu ima edilir fakat film boyunca net bir cevap verilmez. Zira katil Aniceto Rodríguez, intihar girişimi kaynaklı sağlık sorunları nedeniyle pek çok önemli bilgiyi hatırlamadığını iddia ettiği için ortada açık bir cevap yoktur; yalnızca belli teoriler sıralanabilir. Kimisi bunu mirası elde etmek için yaptığına, kimi Isabel’in kilitli bir sandıkta Aniceto ile ilgili öğrenmemesi gereken bir bilgiyi öğrenmesi yüzünden susturulmuş olabileceğine, kimi Aniceto’nun geçmişiyle ilgili anlatılan bütün iddiaların doğru olduğunu kabul ederek onun seri katil olduğunun kesinliğine, kimi ise cinsiyete dayalı bir şiddet söz konusu olduğuna inanır.
Cinsiyete dayalı şiddette erkek, kadının ölümünde dahi söz sahibi olmak ister. Onun ne yapacağına, ne yapmayacağına, hatta ne zaman ve nasıl öleceğine dahi karar verir. Çünkü o, erkeğin malıdır. Belgeselin net bir cevap sunmasa bile İspanya’da 2015 ila 2026 yılları arasında bu sebepten 570’ten fazla kadının hayatını kaybettiği olgusuna dikkat çekmesi, gayet başarılı ve dik duruşlu bir hareket. Ki cinayet sebebi büyük olasılıkla bu; mükemmel bir koca gibi görünen Aniceto Rodríguez oldukça soğukkanlı ve ne yaptığını bilen biriydi, eşini istediği zaman öldürdü ve kendisine de zarar verip hafızasında eksiklikler yaşadığı iddiasıyla birtakım kişiler nezdinde sempati topladı.
Unprotected: Murder in Galicia: İçindeki Şeytanı Açığa Çıkar
Son Yorum ve Merak Ettiklerim
Sebebi ne olursa olsun hikâyeden ve İspanya özelinden uzaklaştığımızda, ülkemizde ve tüm dünyada, yanı başımızdaki evlerde hiç bilmediğimiz hayatlar yaşanıyor. Mükemmel görünmeleri onları mükemmel yapmıyor; bize ait olmamaları onları mükemmel gibi gösteriyor. Kimsenin içindeki şeytanı tahmin edemezsiniz, aynadakinin bile.
Belgesel, yeterli süresi ve olayı işleyişiyle gerçekten tavsiye ettiğim bir yapım oldu. Aynı olayın, ilerleyen günlerde çıkacak kurgusal dizisinin fragmanında açıkça belgeselden farklı olduğunu görüyoruz ve işleyişini merak ediyorum. Gerçek ile kurgu ayrımında neler revize edilecek, dizide senaryoyu beslemek için neler eklenecek? En önemlisi oyuncular duygusal yükü nasıl taşıyacak ve belgeseldeki hâkim anonimlik ile işlenmeyen katil odağı hikâyeye nasıl bir perspektif katacak, benim açımdan ayrı bir merak konusu.
İzleyeceklere iyi seyirler.
