Arco: Gelecekte Neler Olacak?
Arco, 27 Şubat’ta vizyona girdi. Fantastik, bilim kurgu türündeki Ugo Bienvenu‘un animasyonu geleceğe ışık tutuyor. Çıkış yaptığı yıl Avrupa Film Ödülleri’nde En İyi Animasyon ödülünü alan ve New York Film Eleştirmenleri’nden tam not alan animasyon, Oscar’da da En İyi Animasyon dalında aday gösterilmişti. Merakla beklenen Arco artık sinemalarda izlenebilir.
Gelecekten günümüze gelmiş Arco’nun Iris ile tanışması ve gelişen bağlarını not eden animasyon, gelecek ve günümüz arasında bir çizgide duruyor. İnsanlık için çok çarpıcı gelişmeleri gösteren Arco, robotlarla kurulmuş bir dünya düzenindeki geleceği ve ondan sonrasını sorgulamamıza yardımcı oluyor.
Sürdürebilir Gelecek
Animasyonda çok fazla veri var. Birçok tarafından yorumlamak mümkün, bu sebeple benim gözümde iyi olmasının sebebi de bu. Sırayla gitmek istiyorum. Animasyonda Iris’in zamanı 2075 yılına tekabül ediyor. Ana kahramanımız ise bu yıldan daha ileri bir yıldan geliyor. 12 yaşından önce uçmaması için tembihlenen Arco, bir gün uçmayı deniyor ve 2075 yılına geliyor. Kahramanımızın ebeveynlerinin ilk dakikalardan söylediği ‘‘Arco, kanun böyle, 12 yaşına kadar uçmak yok.’’ sözleri kulağımıza küpe kalabilir. İki evren arasında ince bir çizgi yine zaman, yaş ve kanun tarafından şekillenmiş durumda. Hâlâ kanunlardan bahsedebiliyoruz yani.
Kahramanımız ve ailesinin yaşadığı gelecek, günümüz dünyasının bir dönüşümü ve hayatta kalmak için insanlığın tekrardan düzenlediği bir gelecek ütopyası. Su seviyesinin yükselmesiyle beraber insanlar evlerini sislerin üzerine inşa etmeye başlıyor ve teknolojinin getirdiği yıkımı sürdürülebilirlikte buluyor. Arco ve ailesinin yaşamlarına baktığımızda aralarındaki samimiyet, aynı Hamnet’de olduğu gibi Agnes Shakespeare’in naif sevgi dilini oluşturuyor. Sislerin üzerinde konumlanmış gelecek, sürdürülebilir bir gelecek ihtiyacını ortaya koyuyor. Arco’nun babası dryopteris bitkisinden bahsediyor. Dryopteris bitkisi Ortaçağ’dan bu yana antihelmintik kategorisine giren enfeksiyonların tedavisinde kullanılan bir bitki. Bu açıdan baktığımızda, oluşturduğumuz yıkımın tamirine uğraştığımız; tekrar permakültür ve sürdürülebilirliğe olan ihtiyacı oluşturmaya çalışan sahneleri görüyoruz.
Arco: Gelecekte Neler Olacak?
İnsansı Robotlar
Kahramanımızın 2075 yılına gelmesiyle bambaşka bir evren karşımıza çıkıyor. Bu yıllarda neler olabileceği net bir şekilde tasvir edilmiş ve sahnelerdeki ayrıntılar ilgi çekiyor. Öncelikle Iris’in ailesinin yardımcı robotu Mikki ilginç yorumlanmış çünkü genellikle robotların insanları yok edeceği ve gelecekte distopik bir dünya ile karşı karşıya kalacağımız sinema kültürü yoğunluktayken bu animasyon, tam tersi bir anlayışla yaklaştığını fark ediyoruz. Robot Mikki, Iris’in ailesinden daha fazla Iris’in ve küçük kardeşinin yanında, onlarla ilgileniyor ve ebeveynlerinden daha fazla empati kuruyor. Bunu birçok sahnede açıkça görebiliyoruz. Ayrıca Iris’in ebeveynleri ise hologramlardan oluşturulmuş, bu vesile ile de simülasyonun varlığına dikkat çekilmek istendiğini düşünüyorum.
Ayrıntılara baktığımızda ise robotların hizmet sektöründe olduğunu görüyoruz. Robotlar birçok meslekle iç içe geçmiş durumda. Iris okuluna gidiyor ve öğretmenleri robotlar. Sokakta trafik polisi, markette kasiyer olmuş bu robotlar. İnsanlara yardımcı olmak için de ellerinden geleni yapıyorlar, kodlamaları gereği. Dil modelleri ve empati düzeyleri çok gelişmiş durumda. İnsanlarla duygusal bağ kuruyorlar ve en önemlisi çok daha gerçekler. Animasyon boyunca robotları asla yadırgamadım ve bir robot nasıl bu kadar empati düzeyi yüksek olabilir diye düşünmedim. Benim gözümde de bir o kadar gerçek ve hisliydiler. Mikki son sahnelerde evrenden silindiğinde ise Iris kadar duygulandım ve mahvoldum diyebilirim. Artık robotlar yardımcı olmaktan çıkıp dost olmuşlar bizlere. Iris’i ailesinden daha çok düşünen bir aile teması gördüm aralarında.
Arco: Gelecekte Neler Olacak?
Görsel-İşitsel Üslup
Animasyonun görsel-işitsel üslubu ve metaforik anlatımına geldiğimizde elbette gökkuşağı görüntüsü ile çok fazla karşılaşıyoruz. Arco ve Iris karakterlerinin kurduğu bağa ithafen gökkuşağı kelimesi ile bir ilişki yakalanmış. Arcoıris İspanyolca’da gökkuşağı anlamına gelmekte. Bu ikilinin kurduğu bağı ise tam anlamıyla karşılamış. Arco’nun gökkuşağı renklerinden oluşmuş pelerini bazı sahnelerde griye tekrar dönüyor. Fark ettiyseniz bu sahnelerde Iris ile arasında da bir veda ve dünyanın yok oluşu söz konusu oluyor. Tekrardan bir umut canlandığında Arco’nun pelerini tekrar gökkuşağı renklerine dönüyor, ardından da uçmayı deniyor. Çizimler karanlık bir hava vermek yerine daha yumuşak yapılmış. Temiz çizgi (ligne claire) üslubuyla çalışıldığını düşündürtüyor böylece. Sesler ise görüntülerle tamamen uyumlu ve gayet etkili bir ses tasarımı yapılmış. Özellikle de yangın sahnelerindeki gerilimi artırmada büyük rol oynamış.
Son sahnelere yaklaşmışken 2075 yılında bir yangınla çıkan dönüşümü görüyoruz. Robot Mikki bu sahnelerde Iris ve Peter’i kurtarmak için bir nevi canını feda ediyor ve tam da bu sahnelerin bitiminde Arco’nun ailesinin onları bulmasını kolaylaştıracak bir şey yapıyor. Evet, görsel dil. Mağaranın duvarlarına aynı ilk zamanlarda olduğu gibi çizimler yapıyor ve onu uğurluyoruz. Bu açıdan baktığımızda da gayet çarpıcı bir veriyle daha karşılaşmış oluyoruz. Tüm bu atıflar animasyonun iyi olmasını sağlıyor. Tek beğenmediğim kısmı ise aralarda gördüğümüz klişeler. Arco ve Iris’in birbirinden hoşlanması ve buradaki diyaloglar sevgi dillerini başlarda gördüğüm naiflikten uzaklaştırıyor. Kuşlar ile kurdukları bağlantıyı ve dillerine etkisini daha fazla görmek isterdim diyebilirim.
Fantastik bilimkurgu alanında son zamanlarda izlediğim iyi animasyonlardan biri olan Arco’yu siz de izlemelisiniz. Vizyondan ayrılmadan önce sesleri daha iyi algılayabilmek adına sinema salonunda izlemenizi öneririm. Bakalım sizler nasıl düşüneceksiniz? İyi seyirler dilerim.
