Kara Kış: Saniyelerin Bir Ömür Kadar Önemi
Yönetmen koltuğunda Levent Onan’ın oturduğu, senaryosu Meriç Demiray, Cenk Boğatur ve Ahmet Kurt imzası taşıyan Kara Kış, 17 Nisan’da Tabii platformunda tüm 8 bölümüyle yayımlanarak iddialı bir başlangıç yaptı. Başrollerinde Murat Yıldırım, Ulvi Kahyaoğlu ve Hande Doğandemir’in yer aldığı yapım, 1939 yılında Erzincan’da meydana gelen büyük depremin yıkıcı etkisini ve sonrasında yaşanan dramatik olayları konu alıyor.
Diziyi izlediğim süre boyunca neredeyse hiç kopmadım; finalinde ise duygusal anlamda etkilendiğimi rahatlıkla söyleyebilirim. Bu yazıda, önceki incelemelerimde olduğu gibi oyuncu performanslarına, teknik detaylara, hikâye ve senaryo akışına, ayrıca kısaca dizinin konusuna değineceğim. Spoiler vermemeye özen göstereceğim ancak bu yazının genel olarak teknik analiz ağırlıklı ilerleyeceğini de baştan söylemek gerekir. Çünkü Kara Kış, neredeyse her karesinde cesur tercihler barındıran bir yapım. Buna rağmen gözden kaçmayan bazı teknik aksaklıkların da olduğu açık. Bunların bilinçli bir tercih mi olduğu yoksa dizinin atmosferine uyum sağlaması amacıyla mı bu şekilde bırakıldığı tartışılır; ancak ben fark ettiğim noktaları çok fazla detaya boğmadan aktarmaya çalışacağım. Daha ayrıntılı teknik notları ise Türkiye’nin ilk ve tek dizi-film sosyal medya platformu olan Ekranom uygulamasında paylaşacağım. Merak edenler oradan da takip edebilir. Hazırsanız şimdi yazıya geçelim.
Kara Kış: Saniyelerin Bir Ömür Kadar Önemi
Kısaca Konusu
Gazeteci Sinan Seyfi, Erzincan’a geldiğinde kendisini yalnızca bir haberin değil, tarihin en acı kırılmalarından birinin tam ortasında buluyor. Hikâyenin merkezinde ise genç savcı Yusuf İzzet Akçal var. Dizi, 1939 Erzincan Depremi’ni çıkış noktası alarak o gecenin yarattığı büyük yıkımı, sonrasında enkaz altındaki insanları kurtarmak için mahkûmlarla birlikte verilen mücadeleyi ve bu felaketin ortasında insanların nasıl ayrıştığını anlatıyor. Bir yanda savcıya destek olanlar diğer yanda ona karşı duranlar varken; yapım sadece bir afet hikâyesi anlatmakla yetinmiyor, dönemin siyasi, hukuki ve toplumsal yapısını da olayların içine yerleştiriyor.
Teknik Analiz
Öncelikle dizi, color grading (renk düzenleme) konusunda oldukça başarılı bir sinematografi dili kurmuş. Soğuk mavi tonlar neredeyse her karede hissediliyor. Geçişlerin olduğu sahnelerde ise sıcak tonlar özellikle öne çıkarılmış ve seyirci, yaratılmak istenen algının içine başarılı bir şekilde yerleştirilmiş. Ancak bazı sahnelerde, çekimden kaynaklanan nedenlerden dolayı bu renk etkisinin sekteye uğradığını düşündüm. Diziden ekran görüntüsü alamadığım için bazı noktaları dakika vererek yazacağım.
İlk fark ettiğim teknik detay, 1. bölümün 19.09’uncu dakikasında Sinan karakterini dışarı çıkarken gördüğümüz sahnede dikkat çekiyor. Burada bir kar yağışı sahnesi var ve ana odak Sinan. Diz plan çekilen bu sahnede, karakterin bulunduğu kısımda kar yağışı daha seyrek ve doğal akarken arka planda sanki tepeden yapay şekilde bırakılıyormuş gibi dümdüz aşağı inen kar taneleri görülüyor. Oradaki kar yağışı gerçek de olabilir, onu net bilemem. Ancak görüntüde özellikle arka plandaki yağış biçimi, sanki sonradan efektle desteklenmiş bir katman varmış hissi yaratıyor. Bu durum bana, görsel efekt tarafında kar efekti uygulanırken bazı katmanların ya da maskelemenin tam oturmamış olabileceğini düşündürdü. Bir de bazı kar taneleri yere inmeden, bir frame bile olsa havada kayboluyor gibi duruyor. Bu da sahnenin inandırıcılığını zayıflatıyor ve görsel efekt kullanımını biraz açığa çıkarıyor.
Renk düzenlemesine örnek olarak, ters ışıkla kurulan bazı sahneleri verebilirim. Ancak bu sahnelerde karakterler genel olarak silüete yakın bir şekilde kalıyor. Bilerek mi yapıldı, neden tercih edildi emin olamadım. Karakteri görüyoruz ama ışık bazı anlarda o kadar patlıyor ki ben sahnenin duygusundan koptum. Yer yer pozlama kontrolü tam sağlanamamış gibi duruyor. ND filtre kullanılmamış gibi bir his veren anlar da var.
Diğer bir örnek ise 4. bölümün 19.36 ve 19.37 dakikaları arasındaki geçiş. Belki bana öyle gelmiş olabilir ama İzzet’in çocukken annesine sarılıp evi terk ettiği sahnede, art arda gelen bu iki planda renk düzenlemesi ya da lens farkı hissediliyor. Aynı atmosferin içindeyiz ama renk dengesi sanki bir anda değişiyor. Elbette bunlar ilk bakışta herkesin gözüne batacak detaylar değil; ancak teknik tarafa hâkim olan birçok kişinin fark edebileceği düzeyde olduğunu söyleyebilirim.
Kara Kış: Saniyelerin Bir Ömür Kadar Önemi
Bu sahne zaten konusu ve duygusal yapısı gereği oldukça etkileyiciydi. Ancak görsel efekt tarafında gerçekten bilinçli bir stil mi tercih edildi yoksa dizinin kendi iç sinema dili gereği bu şekilde mi bırakıldı, anlamadım. Bence bu tarz bir yıkım sahnesinde minyatür maket, pratik efekt ve post-prodüksiyon destekli bir yöntem daha güçlü sonuç verebilirdi. Belki kullanılmıştır, onu bilemem; sonuçta sette değildim. Ama örnek olarak kamera açısı alttan kurulup küçük ölçekli bir bina maketi üzerinden yıkım etkisi verilebilir, sonrasında da post-prodüksiyonda hafif 3D destek, ışık düzenlemeleri ve duman efektleri ile sahnenin gerçekçiliği çok daha sağlam hâle getirilebilirdi. Zaten 1950’li ve 1960’lı yıllarda yapılan birçok filmde yıkım, yangın ve çökme sahneleri bu mantıkla kuruluyordu. Bence burada da denenebilirdi.
Bir de Sinan’ın önünü döndüğü planda görüntü o kadar keskin ki sahnenin duygu durumu biraz sert kırılıyor. Arka tarafta toz ve duman var ama yeterince atmosfer hissi vermiyor. Burada çok yoğun bir alan derinliği kurulmamış; zaten karakter orta ölçekli bir planda çekilmiş. Ancak arka plan, sanki yeşil ekran önünde çekilip sonradan keying ile yerleştirilmiş gibi duruyor. Belki gerçekten öyle değildir ama görüntü hissi o tarafa kayıyor. Bence burada biraz daha kontrollü bir renk düzenlemesi ve atmosfer yumuşatması yapılabilirdi.
Bir diğer konu da artık kamera önünde çizgili ceketlerin çok fazla tercih edilmesi. Kameranın sensörü ve kumaş deseninin yapısı gereği bu tür kıyafetlerde zaman zaman moiré dediğimiz dalgalanma efekti oluşabiliyor. İlk bölümde Sinan’ın üzerindeki kıyafette bunu birkaç sahnede fark ettim. Açıkçası kostüm tasarımında başka seçenek yok muydu diye düşündüm. Bunu sadece Kara Kış için söylemiyorum; genel olarak son dönemde bazı dizilerde bu detaya yeterince dikkat edilmediğini görüyorum.
Dizide ses efektleri tarafında da zaman zaman fark ettiğim bir durum oldu. Müzikal tını ile diyaloglar arasındaki eş zamanlılık bazı sahnelerde tam oturmamış. Yani aynı sahnede iki karakter konuşurken birinin sesi daha geride, diğerinin sesi ise daha önde geliyor. Sanki kurgu aşamasında ses seviyeleriyle oynanmış fakat bazı geçişlerde bu denge tam korunamamış gibi hissettirdi. Aslında yazmak istediğim daha fazla teknik detay var ama yazıyı fazla boğmak istemediğim için burada sınırlı bırakıyorum.
Senaryo ve Hikâye Akışı
Kara Kış, genel anlamda sağlam bir hikâye akışına sahip. Gerçek bir olaydan uyarlanmış olması ve ülkemiz tarihinde böylesine derin bir etki bırakmış bir felaketi merkezine alması, diziyi zaten baştan güçlü bir zemine yerleştiriyor. Bu açıdan bakıldığında hikâyenin ele alınış biçimini başarılı bulduğumu söyleyebilirim. Diyaloglar ve genel hikâye akışı da büyük ölçüde bu gücü destekliyor. Ancak zaman zaman bazı kopukluklar yaşandığını da söylemek gerekiyor. (Buradan sonrası spoiler içerir; okumak istemeyenler bu kısmı geçebilir.)
Kendi görüşüme göre gazeteci ile doktor arasındaki yakınlaşma tarafı biraz havada kalmış. Bir anda birbirlerine veda ederken duygusal olarak bu kadar kırılmaları bende tam karşılık bulmadı. Toplasak ikisinin baş başa konuştuğu sahneler ne kadar sürüyor diye düşününce, bu duygusal kırılmanın yeterince temellendirilmediğini hissettim. O yüzden ben o noktada biraz koptum. Zaten dizi zaman zaman iki, hatta yer yer üç farklı zaman katmanını aynı anda anlatmaya çalışıyor. Bu da özellikle ilerleyen bölümlerde hikâyede bir dalgalanma yaratmış. Ben burada biraz kurgu tarafında sekteye uğrayan bir yapı olduğunu düşünüyorum. Senaryoda da sanki daha fazla değinilmek istenmiş ama süre kısıtı nedeniyle bazı yerler kısa kesilmiş gibi bir hissiyat var. En azından sahne geçişleri bana bunu hissettirdi.
Kara Kış: Saniyelerin Bir Ömür Kadar Önemi
Oyuncu Performansları
Öncelikle sette, kamera önünde ve kamera arkasında emeği geçen herkesi tebrik etmek gerekiyor. Çünkü ortaya konan işin kolay olmadığı çok net biçimde hissediliyor. Oyunculuk tarafına gelecek olursak Murat Yıldırım, Savcı İzzet Akçal rolüyle bence dizinin en güçlü taşıyıcılarından biri olmuş. Gerek duruşu gerek inancı gerekse savunduğu değerleri yansıtma biçimiyle karakteri seyirciye başarılı bir şekilde geçirdiğini düşünüyorum. Savcı Bey’in ağırlığını da devlet tarafındaki temsil gücünü de sahneye iyi taşıyor. Sadece bazı sahnelerde, senaryodan çok teknik ve görsel anlatım tarafındaki eksiklikler nedeniyle karakterin etkisinin biraz havada kaldığı anlar olmuş. Aslında çok daha güçlü vurabilecek bazı anlar, sinematografik ve efekt kaynaklı küçük aksaklıklar yüzünden beklediğim kadar sağlam oturmamış.
Diğer başrollerden Ulvi Kahyaoğlu’nu ise gazeteci yazar rolünde izliyoruz. Açıkçası Ulvi Kahyaoğlu’nun hayat verdiği Sinan karakteri oldukça doğal bir performansla karşımıza çıkıyor. Yerine göre korkan, afallayan ve ne yapacağını bilemeyen bir karakteri oldukça doğal ve içten bir şekilde yansıtmış. Ancak hakkını savunmak istediği ya da daha fazla panik ve telaş içinde olması gereken bazı sahnelerde biraz daha hareketli ve tepkisel bir oyunculuk beklerdim. Sinan karakterinin geçmişine dair çok fazla şey görmediğimiz için tepkilerini neden bu kadar dengeli ve nötr tuttuğunu tam okuyamıyoruz. Bildiğimiz tek şey sevgilisinin ve arkadaşının birlikte kaçmış olması. Acaba bunun etkisiyle mi duygularını bu kadar bastırılmış yaşıyor, orası biraz yoruma açık kalıyor. Yine de karakterin doğal akışını ve içsel devinimini başarılı biçimde verdiğini düşünüyorum.
Hande Doğandemir ise dizide çok fazla görünmemesine rağmen ekranda olduğu her anda doğallığını hissettirmeyi başarıyor. Zemzem karakterini oldukça akıcı ve inandırıcı bir şekilde yansıttığını düşünüyorum. Süresi daha fazla olsaydı karakterle daha güçlü bir bağ kurulabilirdi ama mevcut hâliyle de sahnelerinde etkisini hissettiriyor.
Sonuç
Kara Kış
Kara Kış, sahne tasarımından oyuncu performanslarına kadar genel anlamda başarılı bir proje olarak karşımıza çıkıyor. Ancak teknik detayların zaman zaman geri planda kalması, yapımın kurmaya çalıştığı gerçekçilik atmosferini her sahnede aynı dengede tutmasını zorlaştırıyor. Buna rağmen özellikle renk düzenleme (color grading) tarafı ve dizinin genel renk paleti gerçekten çok başarılı. Hatta yer yer “bu iş kendi görsel dilini kurmuş” dedirttiğini rahatlıkla söyleyebilirim. Ses efektleri tarafında da bazı dengesizlikler olmasaydı dönem atmosferini çok daha güçlü taşıyan bir iş olabilirdi.
Kısacası Kara Kış, hem o yılların siyasi, hukuki ve toplumsal mücadelesini anlatma biçimiyle hem de depremin sarsıcı tarafını seyirciye hissettirmesiyle izleyiciyi duygudan duyguya geçiren başarılı bir yapım olmuş. Elbette eksikleri var fakat anlatmak istediği hikâyenin ağırlığını büyük ölçüde seyirciye geçirebiliyor. Bu yüzden ben, sette emek veren herkesi bir kez daha tebrik ediyorum.
Kara Kış: Saniyelerin Bir Ömür Kadar Önemi
