Whalefall: Yutulmuş Bir Son, Başka Bir Başlangıç
Whalefall’da babasının ani ve trajik ölümünün ardından onun kalıntılarını aramak için Kaliforniya açıklarında tek başına tüplü dalış yapan Jay Gardiner (Austin Abrams), devasa bir ispermeçet balinası tarafından canlı canlı yutulur. Hayatta kalma mücadelesine ve baba-oğul ilişkisinin ilerleyişine tanık olduğumuz film, Brian Duffield’ın yönettiği bir roman uyarlaması gerilim filmidir.
Whalefall Olgusu: Ölümden Doğan Yaşam
Balina düşüşü, dev bir deniz memelisinin hayatını kaybettikten sonra bedeninin okyanus tabanına çöktüğü an anlamına gelir. Bu derin ama verimsiz deniz tabanı, memelinin tonlarca yağ, protein ve kemik barındıran bedeniyle buluştuğunda bu bölgeye 2000 yıllık organik besin düşmüş olur. Bu devasa besin kütlesi, yüzlerce tür için yıllarca yetecek biyolojik bir cennete dönüşür. Balinanın sonu, yüz binlerce canlının başlangıcı hâline gelir. Film, bu doğa yasasını hikâyenin ruhuna ustaca işler; finalde babanın balina karnındaki o nihai yok oluşu, ekosistemdeki döngü misali Jay’e yeniden nefes aldırır. Doğada sürekli devam eden ölümden yaşam çıkarımı, insan ruhuna uygulanarak duygusal bir mesaj verilir.
Whalefall: Yutulmuş Bir Son, Başka Bir Başlangıç
Bilimsellik ve Duygusallık
Bu yıl izlediğim ikinci balina içerikli hayatta kalma filmi olan Whalefall, diğerlerinden farklı olarak balinayı saf dehşet nesnesi olarak göstermek yerine sırtını biyolojiye yaslar. Pek çok mitolojik hikâyede balina karnı, kahraman için bir yeniden doğuş işlevi görür. Bir nevi manevi rahim olarak adlandırılabilir. Bu hikâyelerde karın dar, karanlık ve nefessiz bir alan olarak resmedilir; film bu unsurları da kucaklayarak hayvanın karnını anatomik görsellerle zenginleştirir. Metan ve kükürt gazı, basınç ve patlama; basit bir mücadeleden çok bir denklem çözme hissi verir.
Ekosistemde varlığını sürdüren her hayvan gibi, karşı karşıya kaldığımız balina da bir canavar değil, yaşayan bir organizmadır. Kurgusal hikâyeyi bu bilimsel gerçeklere dayandırarak ayakları yere basan bir senaryo oluşturması ve insanla karşı karşıya kalındığında bir hayvana “saf kötülük” yüklenmemesi, kesinlikle filmde sevdiğim bir işleyişti.
Her geçen gün daha fazla bireyselleşen insanın modern zaman problemlerinden biri olan aile ilişkileri, filmde baba ve oğul üzerinden işlenir. Oksijen yetersizliği nedeniyle gördüğü halüsinasyonlar, geçmişte babasıyla yaşadığı travmatik olaylar, kurulamamış yakınlık, bastırılmış suçluluk duygusu ve söylenmemiş sözler ortaya serilir. Zihninde beliren geçmiş, kılavuz olduğu Jay’i geleceğe ulaştırır. Akışta, balinayla ölen babası özdeşleşir; her ikisi de Jay’i sindirmeye çalışırken aynı zamanda onun kendilerinden uzaklaşmasını isteyen figürlerdir. Gerilimle harmanlanan bu aile içi çatışma, senaryoya hayati bir duygusallık katar.
Anlatı Hakkında: Gerilim ve Geri Dönüşler
Austin Abrams, tek ve kapalı bir mekânda kadrajdaki kişi olarak gerilimi gayet iyi hissettirir. Film, oyuncunun mimikleri, yaratılan ortam ve ses tasarımıyla izleyiciyi içine çeker. Tempoyu düşüren, tırmanan gerilimi duraksatan kısım, araya giren geriye dönüş sahneleridir. Kurtuluşta rol oynayan bu rehberlik içerikli sahneler, filmin doruk noktasını zedeler. Odağı, nefes kesici ana tempodan ruhsal kargaşalar içeren geçmiş anılara kaydırır. Buna bağlı olarak da hikâyenin yüksek tempoda, sarsıcı şekilde bitmeyerek daha yumuşak bir tonda noktalanmasıyla karşı karşıya kalırız. Bu noktada gerilim türünün ve hikâyenin sertliğinden feragat edilir; film, melodramatik bir sonla “tatlıya bağlanarak” kapanır. Benim açımdan da çoğunluk tarafından da en çok eleştirilen nokta budur.
Whalefall: Yutulmuş Bir Son, Başka Bir Başlangıç
Sonuç
Whalefall, devasa bir okyanus canlısının içinde geçen kurgusuyla ilk bakışta sıra dışı bir hayatta kalma filmi gibi görünse de bir adamın kendi içindeki karanlığı ve babasının mirasıyla yüzleşmesiyle harmanlanmış bir yapımdır. Bazı anlatısal yalpalamalarına ve tempo dalgalanmalarına rağmen izleyicide bıraktığı o boğucu derinlik hissi ve aile içi dinamiklerin işlenme şekli, filmi akılda kalıcı kılmayı başarır. Deniz gerilimlerini sevenlerin, insan ilişkilerinin karmaşıklığına ve ruhun dönüşümüne tanık olmaktan hoşlananların bu yapımda kendilerinden bir şeyler bulacağını düşünüyorum.
Özetle, izlemeye başlamadan önce derin bir nefes almak gerekebilir. Ancak kitabı okumuş olanlar için ufak bir uyarı: Aynı sarsıcılığı ve keskinliği tam olarak beklemeyin. Yine de o boğucu ve görselliği yüksek atmosferi hakkıyla hissetmek için bu yapımı mutlaka büyük ekranda deneyimlemenizi öneririm.
