GESAM’dan Dijital Rozetleme Projesi: Sanatta Blockchain Dönemi
Türkiye Güzel Sanat Eseri Sahipleri Meslek Birliği (GESAM), Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi’nde (MSGSÜ) gerçekleştirdiği ‘Büyük Buluşma İstanbul’ zirvesinde, plastik sanatlar ve telif dünyasının geleceğini kökten değiştirecek blockchain tabanlı “Dijital Rozetleme” projesini kamuoyuna duyurdu. Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Telif Hakları Genel Müdürlüğü’nün destekleriyle düzenlenen zirve, Türkiye’yi telif hakları alanında uluslararası bir otorite konumuna taşımayı hedefliyor.
MSGSÜ Fındıklı Yerleşkesi Sedad Hakkı Eldem Oditoryumu’nda düzenlenen program, yakın zamanda (22 Haziran) hayatını kaybeden Türk sineması ve sanat dünyasının derin bir üzüntüyle karşıladığı, Türk heykel sanatının duayen isimlerinden Burhan Alkar’ın anılmasıyla başladı. Sunum ve genel moderatörlüğünü Prof. Dr. Nermin Özcan Özer’in üstlendiği zirvede, telif mevzuatının dijital çağın dinamiklerine uyarlanması adına tarihi adımlar masaya yatırıldı.
GESAM’dan Dijital Rozetleme Projesi: Sanatta Blockchain Dönemi
“Kayıt Altına Alınmayan Eser Korunamaz”
Zirvenin açılış konuşmasını yapan GESAM Başkanı Prof. Dr. İsa Eliri, sanatın dijitalleşme ve yapay zeka ile ciddi bir kırılma döneminden geçtiğini belirtti. Telif sisteminin özellikle müzik sektöründe etkin işlediğini ancak plastik sanatlarda benzer uygulamaların yetersiz kaldığını vurgulayan Eliri, blockchain tabanlı yeni projeyi şu sözlerle özetledi:
“Kayıt altına alınmayan eser korunamaz, takip edilmeyen hak savunulamaz düsturuyla hareket ediyoruz. Sanatçının hakkı ilk imza ile bitmez; eserin ömrü boyunca devam eder. Lisanslama ve yeniden satıştan pay alma hakkı, Türkiye’de artık sürdürülebilir bir sistemle takip edilecek. Bu proje, sanat piyasasında şeffaf, değiştirilemez ve güvenilir bir dolaşım sağlayacak.”
Prof. Dr. Ayşe Derya Kahraman ve öğrencilerinin de teknik destek sağladığı proje, sanat eserlerinin dijital kimlik kazanarak ömür boyu şeffaf bir şekilde izlenebilmesinin önünü açıyor.
GESAM’dan Dijital Rozetleme Projesi: Sanatta Blockchain Dönemi
Hukukçular ve Sanatçılar Telif İhlallerine Karşı Tek Ses
Zirvenin Prof. Dr. İsa Eliri moderatörlüğünde gerçekleştirilen ilk oturumunda, hukuk ve sanat dünyasının önde gelen isimleri fikirsel mülkiyet haklarını tartıştı. Bakırköy 1. Fikri ve Sınai Haklar Ceza Mahkemesi Hâkimi Fatma Sonan Dolunay, telif ihlallerinin toplumsal algıdaki yerine dikkat çekerek, “Korsan, benim gözümde hırsızlıkla eşdeğerdir. Fikri çalmakla eşyayı çalmak aynı şeydir” ifadelerini kullandı ve dijital bandrol uygulamalarının yargı süreçlerini hafifleteceğini belirtti.
MSGSÜ Resim Heykel Bölümü Eski Başkanı Prof. Dr. Aydın Ayan ise sanat eserlerinin fiziksel korumasındaki zafiyetleri Bedri Rahmi Eyüboğlu’nun kesilerek pinpon masası yapılan panosu örneğiyle somutlaştırdı. Uluslararası Plastik Sanatlar Derneği (UPSD) Başkanı Denizhan Özer ise sanatçıların kendi hak arama mücadelelerindeki ilgisizliğini eleştirerek, intihal yapanların ödüllendirildiği bir vehamet ortamının varlığına sitem etti.
GESAM’dan Dijital Rozetleme Projesi: Sanatta Blockchain Dönemi
Sektörel Analiz: “Milli Telif Hamlesi Şart”
Etkinliğin devamında söz alan uzmanlar, telif probleminde sermaye grupları ile eser sahipleri arasındaki güç dengesizliğine değindi. Telif Hakları Derneği Başkanı Cafer Vayni ve Savcı Asım Ekren, korsan tüketimin kaynağının tüketici bilinci olduğunu aktardı. Yaklaşık elli yıldır sanat ortamında bulunan sanatçı ve galerici Doğan Paksoy ise Türkiye’de yeniden satıştan pay alma hakkının 1958’den beri uygulamada yok sayıldığını hatırlatarak, GESAM’ın bu girişiminin sektörel bir milat olduğunu ifade etti. Yıldız Teknik Üniversitesi Sanat ve Tasarım Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Mehmet Emin Kahraman da yeniden satıştan doğan hakların korunması gerektiğinin altını çizdi.
Müzikolog Dr. Alp Özeren, Cadence Boya Direktörü Jale Denizaltı, ressam Kadir Uz ve ressam Gülsün Erbil gibi sanat camiasının önemli isimlerinin de izleyiciler arasında yer aldığı zirve, soru-cevap bölümünün ardından katılım belgeleri ve ödül takdim töreniyle sona erdi.
