All That’s Left of You: Bir Filistin Hikayesi

56

All That’s Left of You: Bir Filistin Hikayesi

Sundance Film Festivali’nde dünya prömiyerini yaptığından beri adından sıklıkla bahsettiren, Türkiye’de birçok festivalde seyirciyle buluşan All That’s Left of You, 21 Kasım’da vizyona giriyor. Ürdün’ün 98. Akademi Ödülleri’nde En İyi Uluslararası Film adayı olan filmi biraz anlatmak isterim.

All That’s Left of You, Yafa’nın portakal kokulu bahçelerinden Batı Şeria’nın tozlu, gergin sokaklarına uzanan bir coğrafyayı anlatıyor. 1948’den başlayıp 1980’lerin sonuna kadar geniş bir zaman dilimine konuk olduğumuz hikâyede, Yafa’daki evlerinden ve narenciye bahçelerinden zorla sürülen Hammad ailesini; dede Sharif’ten torun Noor’a kadar adım adım takip ediyoruz.

Filmin başlangıç noktası olan 1948 ve Yafa’dan kısaca bahsetmek, filmin kalbini anlamak açısından önemli. İsrail’in kuruluşunun ilan edildiği bu yıl, Filistinlilerin “el-Nekbe” diye andığı büyük felaketin başlangıcı. 1948’den önce Yafa, Filistin’in kültürel ve ekonomik başkentiydi; portakal ihracatının kalbiydi. 1948 Savaşı sonrası burada yaşayan Filistinliler evlerinden, köylerinden, topraklarından zorla çıkarıldılar. Şehri terk edenler, savaş bitince döneriz umuduyla evlerini kilitleyip gittiler ama geri dönmelerine asla izin verilmedi. Kısacası 1948, Filistinliler için zamanın durduğu, hayatta kalma mücadelesinin başladığı yıl.

Filmin ayrıntılarına geçmeden önce hem yönetmenliğini hem senaristliğini üstlenen Cherien Dabis’ten bahsetmek istiyorum. Filmografisinde sık sık arada kalmışlık ve iki kültüre ait olma hâlini işleyen Filistin kökenli Amerikalı yönetmen, All That’s Left of You’yu kendi ailesinin gerçek hikâyesine dayandırıyor. Filmde anlatılanlar, babasının ve dedesinin yaşadığı gerçek travmalar. Dabis’in Filistin kimliği, filme içeriden, samimi ve acıyı pornografikleştirmeyen bir bakış açısı kazandırıyor. Ozark, Only Murders in the Building gibi dizilerle Hollywood’da yönetmenlik yapmış olmasına rağmen, bu film onun için tam anlamıyla bir “köklerine dönüş” işi. Üstelik başrollerden birini kendisinin üstlenmesi, hikâyeyi ne kadar içselleştirdiğinin de güçlü bir göstergesi.

Projeye dair atlanmaması gereken önemli bir detay da kamera arkasındaki güçlü destek. Hollywood’un aktivist kimlikleriyle de tanınan iki dev ismi, Mark Ruffalo ve Javier Bardem, filme Yürütücü Yapımcı (Executive Producer) olarak imza atıyor. Dabis’in kişisel hikâyesine omuz veren bu iki yıldız, filmin uluslararası görünürlüğüne ve sesini dünyaya duyurmasına büyük katkı sağlıyor.

1980’lerin sonunda, Batı Şeria’da ailenin genç oğlu Noor’un İsrail’e karşı protestolara katılmasıyla açılan hikâye, anne Hanan’ın (yönetmen Cherien Dabis) anlatımıyla geçmişe dönüyor ve bu noktaya gelene kadar yaşananların zincirini izlemeye başlıyoruz. Film, travmanın babadan oğula geçen sessiz bir miras olduğunu gösteriyor; üç kuşağın mücadelesini, öfkesini ve çaresizliğini sakince ama derinden hissettiriyor.

Dede Sharif, cenneti—yani Filistin’in huzurlu hâlini, portakal bahçelerini—bilen ve kaybeden kişi. 1948 kuşağını temsil eden Sharif, sadece evini ve toprağını değil; ailesini koruma gücünü, bir baba olarak itibarını da kaybediyor. Sessiz bir yasın içinde, geçmişin hayalleriyle yaşamak zorunda bırakılıyor. Torunlarına bırakabildiği tek miras ise o eski güzel günlerin hikâyeleri.

Sharif’in en küçük oğlu Salim ise 1967 kuşağını temsil ediyor. İşgalin kalıcı hâle geldiği, mülteci kamplarının artık bir “geçici mekân” olmaktan çıktığı, kontrol noktalarının hayatın günlük gerçekliğine dönüştüğü yılların çocuğu… Filmde en zor durumda kalan karakter belki de Salim. Ne babasının anlattığı güzel günleri tam yaşayabilmiş ne de oğlu Noor gibi isyan edecek gücü bulabilmiş. Ailesini korumak için baş eğmek, sessiz kalmak, gururunu yutmak zorunda büyümüş. Tam anlamıyla bir “tampon kuşak”: Babasının hüznü ile oğlunun öfkesi arasında sıkışmış bir baba.

Filmin final bloğunda ise gözümüz torun Noor’da. Birinci intifadanın olduğu, Filistin halkının “artık kaybedecek bir şeyimiz kalmadı” diyerek taşlarla tanklara karşı durduğu dönemi temsil eden Noor; dedesinin anlattığı cenneti hiç görmemiş, babasının çilesi ve aşağılanmasıyla büyümüş bir genç. Noor’daki o saf öfke, bir dedenin hüznünün ve bir babanın suskunluğunun yeni bir bedende yeniden şekillenmiş hâli.

All That’s Left of You, sadece fiziksel işgali değil; korkunun, kaybın ve direnişin dededen babaya, babadan oğula nasıl geçtiğini anlatıyor. Dedesi topraklarını kaybeden, babası aşağılanan bir çocuğun öfkesinin nereden beslendiğini gösteriyor bize sakin ama çarpıcı bir dille.

Filmin final bloğunda ise hikâye, sadece politik bir trajedi olmaktan çıkıp sarsıcı bir vicdan muhasebesine dönüşüyor. Noor’un kaybıyla yüzleşen aile, acının en taze olduğu anda öyle bir karar veriyor ki; bu tercih, şiddet döngüsünü kırmak adına atılmış en radikal ve en insani adıma dönüşüyor. Filmin ismi ‘Senden Geriye Kalan’, tam da bu noktada fiziksel bir yok oluştan öte, manevi bir mirası işaret etmeye başlıyor.

Filmin oyuncularına gelirsek… Filistin sinemasının en ikonik ailesi olan Bakri’lerin aynı projede buluşması, filmin aile mirası temasına da çok güzel bir metaforik uyum sağlıyor. Dede Sharif’in gençliğini Adam Bakri, yaşlılığını efsanevi Mohammad Bakri canlandırıyor. Baba Salim’e ise şu an Bakri ailesinin en popüler ismi olan Saleh Bakri hayat veriyor.

Son olarak filmin çekim yerlerinden bahsetmek istiyorum. Çekimler başlamadan iki hafta önce, Ekim 2023’te Cherien Dabis ekibiyle birlikte bölgeyi terk etmek zorunda kaldığı için film Filistin’de çekilememiş. Bu yüzden Yafa ve Batı Şeria sahneleri için onlara en çok benzeyen Kıbrıs, Yunanistan ve Ürdün kullanılmış. Özellikle Ürdün’deki Souf Mülteci Kampı, filmdeki kamp sahnelerinin ana mekânı olmuş.

Sonuç olarak All That’s Left of You, bir ailenin üç kuşakta eriyen hafızasını anlatırken aslında Filistin’in yüz yılına yayılan bir yarayı gösteriyor bize. Büyük laflara ihtiyaç duymadan, sadece insanların birbirine aktardığı acılarla… Bazen sessizlikle, bazen öfkeyle, bazen bir portakal bahçesinin hatırasıyla. Filistin sinemasını sevenler için güçlü; hikâyenin köklerine dokunan, sahici ve kalıcı bir film. Vizyona girdiğinde mutlaka bir şans verin. İyi seyirler!

All That’s Left of You: Bir Filistin Hikayesi